با حضور كارشناسان بررسی شد

لطمه شناسی شبكه های اجتماعی در فضای مجازی

لطمه شناسی شبكه های اجتماعی در فضای مجازی

مهندس وب: کارشناسان فضای مجازی آموزش و تاثیرگذاری را کلید گشایش بیشتر مشکلات جامعه دانسته و عنوان کردند فیلترینگ پاسخگو نیست و حاکمیت باید شرایط را برای حضور کنشگران و افراد دغدغه مند با سیاستگذاری، تسهیل گری، حمایت و نظارت فراهم آورد.


به گزارش مهندس وب به نقل از وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، نشست «نقد و اندیشه» با موضوع «آسیب شناسی شبکه های اجتماعی در فضای مجازی» با حضور « سیدمحمدحسین حسینی» پژوهشگر دینی و روانشناس و «محمدرضا پویافر» جامعه شناس فرهنگی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم انتظامی امین انجام شد.
حسینی با اعلان اینکه سازوکار اینستاگرام ما را به دنبال به دست آوردن تایید دیگران سوق می دهد، اظهار داشت: به عبارتی دیگر من تمام تلاش خودرا می کنم لایک بگیرم و اگر لایک نگیرم آدم ارزشمندی نیستم و عزت نفس من تحت شعاع قرار می گیرد. باید به افراد آموزش بدهیم تا اگر تایید و نظر مثبت دیگران را به دست نیاورند، عزت نفس خودرا از دست ندهند، این باور غیر منطقی نباید مانع حرکت بشود. تمام تلاش ما این است که اگر فردی ما را نقد می کند باید اجازه بدهیم که نظر وی در صفحه باقی بماند و آنرا حذف نکنیم، کسانی که در صفحات اینستاگرام نظر می گذارند دو دسته هستند، دسته اول افرادی که طرفدار شما هستند و دسته دوم کسانی که با شما زاویه دارند.
وی تفکر نقادانه و پرسشگری را برای جامعه بسیار لازم دانست و اشاره کرد: اگر فرد چگونه سوال پرسیدن را یاد بگیرد در آینده به آسانی هر مطلبی را باور نمی کند و می تواند با پرسشگری با تفکرات الحادی روبرو شود. عدم آموزش نوجوانان سبب شده تا آنها به آسانی فریب صفحات مجازی را بخورند و زندگی آینده خودرا نابود کنند. تفکر نقاد در همین صفحات مجازی به وجود می آید و من بسیار از آن استقبال می کنم و فضای رسانه باید پرسش و پاسخ را ترویج کند تا افراد یا بگیرند سوال خوب بپرسند و تنها به این صورت است که جامعه رشد می کند.

فضای مجازی را با آموزش و فرهنگ سازی می توان کنترل کرد
این روانشناس با اعلان اینکه باید اول مشخص نماییم که هدف از مدیریت فضای مجازی چه هست، اظهار داشت: هدف سیاست گذاران برای مدیریت این فضا، کنترل کودکان و نوجوانان و حفظ آنها از خطرات آنست ولی اینکه چگونه می خواهیم مدیریت بکنیم موضوع مهمتری است. نمی توان با فیلترینگ مدیریت کرد، کنترل افراد از بیرون از نظر روانشناسی به شدت ناکارآمد است و نمی توان با ضرب و زور کسی را کنترل کرد. روش آگاه کردن افراد بسیار مهم می باشد. با فیلتر کردن، بستن و کنترل کردن نمی توان جواب گرفت. بلکه این فضا را با آموزش و فرهنگ سازی می توان کنترل کرد.
حسینی با تاکید بر اینکه یکی دیگر از روش های کنترل این فضا آگاهی دادن به والدین است، اظهار داشت: والدینی که هیچ آشنایی با اینستاگرام ندارند و حتی کار کردن با گوشی هوشمند را بلد نیستند اگر آموزش ببینند می توانند به کنترل این فضا کمک کنند. والدینی که آگاهی خودرا با کمک روانشناسان بالا می برند می توانند با شیوه های رفتاری به فرزندان خود برای حل مسایل و مشکلات در این فضا کمک کنند. برای مدیریت این فضا بجای تغییر به دنبال تاثیر باشیم. فاعلِ تغییر دیگران هستند، شما هیچوقت روی دیگران نمی توانید تغییر ایجاد کنید چون او یک شخصیت مستقل دارد و در صورت فشار آوردن فرد بجای تغییر رفتار به پنهانی انجام دادن کارها روی می آورد که در نوجوانان فاجعه است.
وی فاعل تاثیر را، خود فرد دانست و اظهار داشت: وقتی به دنبال تاثیر می رویم به دنبال آن کارآمدی به وجود می آید و نتایج بهتری می توان گرفت. تا وقتی یه دنبال این نباشیم که من چگونه می توانم در این فضا روی نوجوان و فرزند خود تاثیر گذار باشم به نتیجه نخواهیم رسید. "من" موثر در فضای مجازی همه هستند و هیچکس نباید مسئولیت گریزی کند و نوک پیکان را باید به سمت خود بگیرد تا موثر باشد. اگر من بگویم تقصیر والدین است که در تربیت و کنترل فرزندان خود کوتاهی کرده اند، باید بپرسم من چگونه بر روی آنها تاثیر بگذارم و آنها را آموزش بدهم. در تاثیر گذاری سهم ها با یکدیگر متفاوت می باشد. سهم پدر و مادر در تاثیرگذاری بسیار بیشتر از دیگران است.

حضور در فضای مجازی قدرت ایجاد می کند
این روانشناس با اعلان اینکه فضای مجازی تبعات گوناگونی دارد، اظهار داشت: یک بخش تاثیرات فضای مجازی بر حوزه فردیت، انزوای افراد و گذر و تغییرات جامعه است و بخش دوم تولید محتوا برای این فضا است. حضور در این عرصه، یک قدرت است و اگر الان از خودمان بپرسیم باید این فضا را قبول نماییم یا نه؟ در پاسخ باید بدانیم که پذیرفتن و نپذیرفتن این فضا چه تبعاتی دارد.
حسینی با اعلان اینکه اگر شما فضای مجازی را کنار بگذارید و از آن بیرون بیایید فقط خودتان را از این فضا محروم کرده اید، اشاره کرد: اوایل حضور فضای مجازی حوزه علمیه با آن مخالف بود ولی الان شاهد حضور حداکثر حوزه در این حوزه هستیم، برای اینکه این فضا، فضای قدرت است و اگر برای آن تولید محتوا نکنی، مخالف تو از این تریبون استفاده می نماید. جامعه در حال حرکت را نمی توان متوقف کرد بلکه باید همراه آن حرکت کرد و تا حد امکان به آن جهت داد.
وی با اشاره به فیلتر تلگرام و تبعات آن برای تولیدکنندگان محتوای دینی در این فضا اظهار داشت: افراد زیادی که در این عرصه به تولید محتوا با هزینه های بالا می پرداختند با فیلتر تلگرام دلزده شدند برای اینکه هیچکدام از پیام رسان های داخلی مخاطب تلگرام را نداشتند و عملا هزینه کردهای این افراد بی نتیجه ماند.
این پژوهشگر دینی با اعلان اینکه کرونا خیلی از مشاغل را در کشور تعطیل کرده و بنا بر این خیلی از مشاغل در فضای مجازی فعال شده اند، اظهار نمود: کسانی که دغدغه فرهنگی در کشور دارند ابتدا باید بازار کار را ساماندهی کنند تا زمانی که اشتغال برای جوان فراهم نشود توجه به صفحات زرد هم ادامه دارد. راه مستقیم هیچ وقت در عرصه فرهنگی و دینی جوابگو نیست، در این حوزه هیچ وقت تنها یک عامل موجب لطمه نمی گردد بلکه پازل ها در کنار هم عامل یک اتفاق اجتماعی و فرهنگی در جامعه هستند.
حسینی با اعلان اینکه آموزش کلید گشایش بیشتر مشکلات این جامعه است، اضافه کرد: اگر به افراد نحوه مدیریت و استفاده از رسانه ها و شبکه های اجتماعی را آموزش بدهیم خیلی از مشکلات اتلاف زمان از بین می رود. رسانه های اجتماعی بد یا خوب ندارد و محتوایی که ما برای آن تولید می نماییم آنرا شکل می دهد. بعضی از مسئولان ما دغدغه تولید محتوا و اصلاح این فضا را ندارند بلکه بیشتر به دنبال قطع کردن آن هستند تا صورت مسله را پاک کنند، اما باید به این نکته توجه داشته باشند که بستن این پلت فرم ها موجب حضور مردم در یک تریبون و پلت فرم دیگر می شود.
وی با اشاره هرم مازلو و نیاز افراد به تفریح و سرگرمی اظهار داشت: یکی از دلایلی که افراد در صفحات بلاگرهای نامناسب حضور پیدا می کنند، بدست آوردن تفریح و سرگرمی است که حاکمیت برای این نیاز کار بسیاری انجام نداده است. موافقان فیلتر این رسانه ها توانمندی لازم برای مقابله با مخاطرات و لطمه های این رسانه ها را ندارند. با گذر زمان مردم تفاوت محتوای سرگرم کننده بی ارزش را از محتوای درست و آموزنده تشخیص می دهند این محتوای بی ارزش در طول زمان بلوغ جامعه را بالا می برد.

باید از تولید محتوای فاخر حمایت کرد
این روانشناس در پاسخ به سوالی درباره بستن یا نبستن شبکه های مجازی اظهار داشت: حاکمیت باید مردم را به پشتیبانی از تولیدکنندگان محتوا در این شبکه ها سوق دهد و بستن چاره نیست. حتی باید از هنر جذب مخاطب صاحبان صفحات زرد فضای مجازی یاد گرفت و در جهت خوب از آن استفاده نمود. اینستاگرام هم اکنون بزرگترین منبع درآمدزایی است و برای کسب درآمد، بیشتر دیده شدن بزرگترین معیار در این فضا است. برای دیدن شدن در این فضا رقابت زیاد شده و بنا بر این برخی کارهای غیراخلاقی می کنند تا دیده شوند.
حسینی با اعلان اینکه باید چه نماییم که افراد برای دیده شدن به کارهای غیراخلاقی دست نزنند، اظهار داشت: هم اکنون بازار رقابت بلاگری بسیار داغ است ولی برای خوابیدن این تب، باید موقعیت شغلی جدید در جامعه فراهم نمود تا افراد بتوانند از راه اخلاقی درآمد کسب کنند و در این صورت است که تولیدکنندگان محتوای فاخر می توانند با آموزش لطمه های این فضا را کنترل کنند. باید از این فضا باید بهره برد و نمی توان آنرا طرد کرد و باید از تولیدکنندگان محتوا حمایت اجتماعی کرد و اگر حاکمیت عرصه های زندگی اقتصادی مردم را ساماندهی کند آنگاه به آسانی می توان با برگزاری دوره های عزت نفس و... معایب شبکه های اجتماعی را حل کنم.

پیچیدگی شبکه های اجتماعی نسبت به پیام رسان ها بیشتر است
محمدرضا پویافر - جامعه شناس و استاد دانشگاه نیز اظهار نمود: همه افراد علاقمند هستند که صرف نظر از اینکه تایید یا مورد انتقاد قرار می گیرند، دیده شوند. نقد و انتقاد کارشناسی در فضای مجازی موثر است. باید از نظرات مخالف و انتقادات استقبال کرد ولی نوع سوم کنشگری در فضای مجازی وجود دارد که با نظر فرد کاری ندارند بلکه او را تخریب می کنند که شما را ناچار به حذف افراد می کند.
وی با اعلان اینکه موضوع تولید محتوای دینی در رسانه های اجتماعی یا social media شامل شبکه های اجتماعی و پیام رسان ها، هر کدام اقتضائات خاص خودرا دارد، اظهار داشت: پیچیدگی ها در شبکه های اجتماعی نسبت به پیام رسان ها بیشتر است. در شبکه های اجتماعی که مبتنی بر محتوای ویدیویی یا تصویری هستند فضا متفاوت می باشد و ممکنست بخش هایی از مسایل جامعه را که بسیاری از مردم با آن درگیر هستند و با آن چالش جدی دارند رو کند و تازه همه متوجه آن بشوند.
این استاد دانشگاه با اشاره به لایو اخیر بلاگر اینستاگرامی با یکی از مخاطبان نوجوان خود، اشاره کرد: استعاره کوه یخ در این مورد قابل استفاده می باشد برای اینکه خیلی از مردم ویدیویی را مشاهده نمودند که برای آنها عادی بود یا در فضای فعلی جامعه آنرا دیده بودند.
پویافر با اشاره به نوع ارتباط این نوع مخاطبان با رسانه ها اشاره کرد: توزیع سنی مصرف کنندگان محتوا اینستاگرام در اکتبر ۲۰۲۰ نشان میدهد که حداقل ۷.۱ درصد بین ۱۳ تا ۱۷ سال سن دارند. یک سوم مخاطبان اینستاگرام ۲۵ تا ۳۴ ساله ها هستند، بیش از ۶ درصد بالای ۵۵ سال سن دارند و این ذهنیت که افراد با بالا رفتن سن تغییر نمی کنند را عوض خواهدنمود برای اینکه خیلی از همین افراد در جامعه در معرض تغییرات جدی عاطفی هستند.

افراد دغدغه مند حاضر نیستند از خود هزینه کنند
وی انتظار از دیگری را یکی از مسایل کشور اعلام نمود و افزود: در موضوعات مختلف ما انتظار از دیگری داریم که این دیگری در خیلی از موارد نظام سیاسی است. اگر گروه های دغدغه مند از دو دیدگاه روانشناسی و جامعه شناسی پرسش از خود داشته باشند در این صورت بجای انتظار از نظام سیاسی از خود هزینه می کنند.
این جامعه شناس با اعلان اینکه بیشتر گروه ها و افراد دغدغه مند حاضر نیستند از خود هزینه کنند، اشاره کرد: این افراد هیچ وقت این پرسش را از خود نداشته اند که چرا حاضر به هزینه از تفکر و اندیشه خود نیستند و به دنبال این هستند که دیگرانی فرش قرمز را برای آنها پهن کنند تا آنها در حوزه مورد دغدغه خود حضور داشته باشند بدون اینکه کوچکترین هزینه ای از خود کرده باشند.
پویافر این رفتار را نشانه عمیق نبودن در دغدغه این افراد دانست و اضافه کرد: در لایه های بالاتر، در سطوح میانی و کلان کشور هم در حوزه های مختلف سریع انگشت بهتان را به سمت یک دستگاه نشانه می روند که با فلان گروه یا اتفاق برخورد کند. نکته اینجا است که هیچکس از این افراد نمی پرسد که شما در کنشگری خود چه فعالیتی برای حل این دغدغه کرده ای و احیانا با صدای بلند اعلام کردن آن دغدغه برای آنها کارکرد دارد. حتی اگر به آن موضوع خیلی هم باور نداشته باشند.
وی با اعلان اینکه «من» فرد عادی تا سطوح کلان کشور در بعضی از مسایل جدی جامعه خودرا به غفلت زده ایم، اظهار داشت: در این صورت یا مسله را ندیده ایم یا نخواسته ایم چاره جدی برای آن داشته باشیم و در سطوح وسیع تر هم وجود دارد که مسله را نادیده می گیریم و می گوییم با فردی که مثلا لایو را برگزار کرده برخورد سلبی بکنند. برای سیاست گذاری فرهنگی باید چارچوب هایی داشته باشی که هر شخص و نهادی به اندازه خود در این عرصه مسولیت داشته باشد.
این استاد دانشگاه با اعلان اینکه با ورود اینترنت به کشور می توان دو سوال را مطرح نمود، اظهار داشت: اول اینکه ما برای اینترنت چه کردیم؟ و دوم اینترنت با ما چه کرد؟ در پاسخ به سوال اول باید گفت ما اینترنت را به صورت قطره چکانی وارد کشور کردیم و الان بر بستر آن به مردم خدمات ارائه می دهیم و در بعضی موارد آنرا کند و حتی فیلتر کرده ایم و البته تمام این موارد در ذیل تغییرات اجتماعی در کشور بود که بدیهی بنظر می رسد ولی در وضعیت فعلی مهمترین مسله کشور است.
پویافر افزود: در پاسخ به سوال دوم باید گفت تغییرات اجتماعی در نتیجه ارتباط فرهنگی با رسانه به وجود آمد و در هر لحظه سبک زندگی، رفتارها و تفکر ما را تغییر می دهد ولی در کشور هیچ نشانه ای از فکر کردن روی این مساله نیست و در نتیجه رسانه خانواده ما را تغییر داده است به صورتی که نرخ تجرد قطعی در ایران ۴.۳ است که بالاتر از میانگین خیلی از کشورهای توسعه یافته است و این نشان میدهد که تلاش ما برای نهادینه کردن فرهنگ خانواده در کشور به بن بست رسیده است.
وی با اعلان اینکه هم اکنون میل بیشتر به تجرد و تنهایی، بعد خانوار کوچکتر و رشد جمعیتی ۳.۱ در کشور اتفاق افتاده است، اظهار داشت: مساله جدی آینده کشور با این تغییرات اجتماعی سالخوردگان و زنان تنها هستند و اینترنت در بخش مهمی از این تغییرات سهم دارد برای اینکه ابزارهای جدیدی به مدد اینترنت دردسترس است که افراد بدون نیاز به خانواده بعنوان سرمایه اجتماعی می توانند با هر کسی که بخواهند، در هر زمان و مکان و به میزانی که مورد تایید خود آنها باشد با افراد ارتباط برقرار کنند و این مساله هم به لحاظ اقتصادی هم تعهدی برای افراد به صرفه است.
این استاد دانشگاه با اعلان اینکه سهم اقتصاد را در این تغییرات اجتماعی کمتر می دانم، اشاره کرد: کشور ایران در فرآیندی از مدرنیته قدم می گذارد که شهروند غربی سال ها قبل از این آنها را تجربه کرده و ما به مدد رسانه های جدید و اجتماعی از آن استفاده می نماییم و خودمان را تغییر می دهیم و این تغییر خود به خود ما را بیشتر همراه آنها می کند. آمارها نشان میدهد که روند مصرف رسانه های اجتماعی در کشورهای خاورمیانه ای شیب بیشتری نسبت به کشورهای پیشرفته دارد.
پویافر با اعلان اینکه مداخله حکومت در عرصه های فرهنگی درست نیست، اظهار داشت: نقش دولت در این حوزه باید سیاستگذار، حمایتگر، تسهیل گر و ناظر باشد. حضور داشته باشد ولی هم اکنون ما نظام های غیردولتی برای این فعالیت ها نداریم و نتیجه این می شود که در نهایت حاکمیت مانند یک پدر همیشه نگران همیشه در کنار مردم و جامعه حضور دارد.
وی با اعلان اینکه اما حکومت فعالیت در این عرصه را به گروه های واقعا مردمی واگذار نکرده، اظهار داشت: در نتیجه آن حکومت خودرا ملزم به مدیریت فضای مجازی و جلوگیری از انحراف جامعه می داند و باید برای آن منابع مالی و نیروی انسانی زیادی را هزینه کند و در کنار آن هم در تیررس مستقیم انتقادات قرار می گیرد. سیاست هوشمندانه مدیریتی است که عملا با کنشگری داوطلبانه گروه هایی که واقعا مردمی هستند همراه باشد، در این صورت است که مردم برای دغدغه هایی که در حوزه دین و جامعه دارند حاضر می شوند هزینه کنند و دیگر از حاکمیت انتظار نخواهد داشت که دغدغه آنها را رفع کند.
این جامعه شناس با اشاره به اینکه در صورت ادامه سیاست های فعلی در حوزه های فرهنگی فرصت برای افرادی که به دنبال منافع مادی هستند فراهم می شود تا خودرا بجای مردم دغدغه مند واقعی جا بزنند، اظهار داشت: در این صورت است که معادلات بهم می ریزد و ممکنست که حتی پول دولت در جای اصلی خود هزینه نشود و در کنار آن دولت مورد انتقاد قرار می گیرد و مشخص نیست کارکرد مناسبی هم داشته باشد.

شاخص سرمایه اجتماعی در کشور بسیار پایین است
وی با اعلان اینکه هر فردی که در این جامعه زندگی می کند، فرزندان این حاکمیت هستند و اگر فردی مشکل داشته باشد جامعه نمی تواند از او سلب تکلیف کند، اظهار داشت: بدین سبب باید پذیرفت که سیاستگذاری غلط موجب تکثیر مردم مشکل دار در جامعه شده است. متاسفانه بعضی از مسئولین نگاه مسئولیت پذیر در مورد این اشتباهات ندارند.
این استاد دانشگاه با اعلان اینکه نگاه مهندسی به جامعه غلط است، اشاره کرد: در جامعه ما مسئله تولید یک پیام رسان خوب مطرح نیست برای اینکه به لحظ فنی در کشور توان ساخت آن وجود دارد ولی به سبب بی اعتمادی که در جامعه وجود دارد، مسئولین هرچه تلاش کنند و بهترین زیرساخت ها را در اختیار این پیام رسان ها قرار بدهند مردم به آنها اعتماد نکرده و از آن استفاده نمی کنند و وقتی پیام رسانی کاربر نداشته باشد عملا شکست می خورد، زیر اصل ماجرا در اعتماد کاربر است.
پویافر با اعلان اینکه برای حکمرانی در سطح کلان در خیلی مواقع نباید کاری کرد، اظهار داشت: من مدافع نظریه کاهش نقش مداخله گری دستگاهها هستم و معتقدم نقش حاکمیت باید به تسهیل، حمایت و نظارت تغییر پیدا کند تا گروه های مختلف و جوانان تشویق شوند تا به میدان بیایند.




منبع:

1399/10/13
23:07:38
0.0 / 5
176
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۴ بعلاوه ۳
مهندس وب
مهندس وب web engineers