گزارش بانك جهانی؛
کشورهای درحال توسعه چه طور از انقلاب هوش مصنوعی بهره می برند؟
به گزارش مهندس وب، جدیدترین ارزیابی بانک جهانی از آن حکایت می کند که کشورهای درحال توسعه در خیلی از حوزه ها بالاتر از اقتصادهای پیشرفته از گسترش هوش مصنوعی منتفع می شوند.
به گزارش مهندس وب به نقل از مهر، هوش مصنوعی طی دو سال قبل بالاتر از هر فناوری دیگری به میدان رقابت قدرت های بزرگ تبدیل گشته است. سرمایه گذاری های صدها میلیارد دلاری آمریکا برای توسعه مراکز داده، رقابت چین در توسعه مدلهای بومی و تشکیل زنجیره های جدید تراشه، این تصور را بوجود آورده که تنها کشورهای ثروتمند قادر به بهره برداری از انقلاب هوش مصنوعی خواهند بود. در عین حال، جدیدترین ارزیابی جامع بانک جهانی تصویری متفاوت عرضه می کند. این نهاد اعتقاد دارد کشورهای درحال توسعه، برعکس تصور رایج، در خیلی از حوزه ها بالاتر از اقتصادهای پیشرفته از گسترش هوش مصنوعی منتفع خواهند شد و با این حال با ریسک بسیار کمتری از ناحیه اتوماسیون گسترده مشاغل مواجهند.
این نتیجه گیری که در اولین ارزیابی جامع بانک جهانی از آثار هوش مصنوعی بر زندگی حدود ۶.۸ میلیارد نفر شهروند اقتصادهای درحال توسعه پخش شده، نگاه سیاستگذاری به هوش مصنوعی را از رقابت صرف بر سر ساخت مدلهای مرزی به سوی بهره برداری کاربردی از این تکنولوژی تغییر می دهد. پیام اصلی گزارش این است که مزیت رقابتی خیلی از کشورهای درحال توسعه نه در ساخت بزرگ ترین مدلهای زبانی، بلکه در استفاده هوشمندانه از ابزارهای موجود برای جبران شکاف دانش، افزایش راندمان و پیشرفت ظرفیت نیروی انسانی نهفته است.
هوش مصنوعی الزاماً به مفهوم جایگزینی نیروی کار نیست
یکی از مهم ترین یافته های بانک جهانی به تفاوت ساختار بازار کار میان کشورهای توسعه یافته و اقتصادهای درحال توسعه مربوط می شود. در حالیکه خیلی از تحلیل ها بر تهدید هوش مصنوعی برای اشتغال متمرکز بوده اند، داده های این گزارش نشان میدهد میزان ضعف مشاغل در دو گروه کشورها تفاوت شایان توجهی دارد.
برآورد بانک جهانی نشان میدهد حدود ۱۴.۲ درصد مشاغل در اقتصادهای پیشرفته قابلیت اتوماسیون بوسیله هوش مصنوعی مولد را دارند، در حالیکه این نسبت در اقتصادهای درحال توسعه تنها ۴.۵ درصد است. این اختلاف از ساختار متفاوت اقتصادها ناشی می شود. بخش قابل توجهی از اشتغال در کشورهای کم درآمد همچنان در کشاورزی، بنگاه های کوچک و کارهایی متمرکز است که اتوماسیون کامل آنها با فناوری های فعلی امکانپذیر یا اقتصادی نیست.
در مقابل، ظرفیت افزایش راندمان بسیار گسترده تر است. بانک جهانی تاکید می کند بخش بزرگی از نیروی کار این کشورها می تواند با کمک ابزارهای هوش مصنوعی وظایف شناختی پیچیده تری را انجام دهد که امکان انتقال قسمتی از کارهای تخصصی از کارشناسان محدود به کارکنان با تجربه کمتر را فراهم می آورد و کمبود مزمن نیروی انسانی متخصص را تا حدی جبران خواهدنمود.
اثر هوش مصنوعی بر کمبود متخصص به عنوان بزرگ ترین گلوگاه رشد
بانک جهانی یکی از مهم ترین موانع توسعه اقتصادی در کشورهای کم درآمد را کمبود سرمایه انسانی متخصص می داند. خیلی از این کشورها با کمبود پزشک، مهندس، متخصص مالی، برنامه نویس، معلم و کارشناسان فنی مواجه هستند و همین مساله سرعت توسعه اقتصادی را محدود کرده است.
هوش مصنوعی از دید این گزارش دقیقا این گلوگاه را هدف قرار می دهد. ابزارهای نسبتاً ساده مبتنی بر هوش مصنوعی قادر هستند کیفیت تصمیم گیری، تحلیل داده، ترجمه، تولید محتوا، خدمات آموزشی، تشخیص اولیه پزشکی و خیلی از کارهای شناختی را برای کارکنانی که تجربه محدودتری دارند ارتقا دهند.
به بیان دیگر، این فناوری در کشورهای درحال توسعه نقش «تقویت کننده توان انسانی» را ایفا می کند و صرفا جایگزین نیروی کار نیست. چنین تغییری می تواند بدون افزایش چشم گیر تعداد متخصصان، ظرفیت عرضه خدمات عمومی و خصوصی را در خیلی از اقتصادهای درحال توسعه افزایش دهد و سرعت رشد اقتصادی را ارتقا بخشد.
تغییر پارادایم سیاستگذاری به توسعه هوش مصنوعی بدون ابررایانه
یکی از مهم ترین پیام های گزارش بانک جهانی، فاصله گرفتن از این تصور است که توسعه هوش مصنوعی الزاماً نیازمند سرمایه گذاری های عظیم در مراکز داده، مدلهای زبانی بسیار بزرگ و زیرساخت های محاسباتی پیشرفته است. ایندرمیت گیل، اقتصاددان ارشد بانک جهانی، تصریح می کند خیلی از مسایل مهم را میتوان با ابزارهای تخصصی و محدود هوش مصنوعی حل کرد و این امر حتی در کشورهایی با توان پردازشی پایین، برق ناپایدار و فاقد اینترنت باکیفیت هم میسر است.
این گزاره از نظر سیاستگذاری اهمیت ویژه ای دارد. خیلی از دولت های درحال توسعه به علت هزینه های بسیار سنگین ایجاد زیرساخت های محاسباتی، ورود به عرصه هوش مصنوعی را خارج از توان خود ارزیابی می کنند. بانک جهانی اما اعتقاد دارد ارزش آفرینی اقتصادی الزاماً از مسیر توسعه مدلهای مرزی عبور نمی کند و استفاده هدفمند از مدلها و ابزارهای موجود هم می تواند آثار تحول آفرین بر راندمان و کیفیت خدمات برجای بگذارد.
اقتصادهای صدمه پذیر اولین قربانیان اتوماسیون خدمات برون سپاری هستند
در کنار فرصت ها، بانک جهانی نسبت به یک تهدید مهم هم اخطار می دهد. بر همین اساس، کشورهایی که طی دو دهه گذشته رشد اقتصادی خویش را بر پایه صادرات خدمات برون سپاری بنا کرده اند، بالاتر از سایر اقتصادهای درحال توسعه در معرض صدمه قرار دارند. صنایعی مانند مراکز تماس، خدمات پشتیبانی اداری، پردازش اطلاعات، خدمات مالی پایه و حتی برخی مشاغل ابتدائی برنامه نویسی، با گسترش هوش مصنوعی مولد امکان دارد بخش قابل توجهی از مزیت رقابتی خویش را از دست بدهند.
بانک جهانی اخطار می دهد این تحول می تواند یکی از مهم ترین مسیرهای تشکیل طبقه متوسط در تعدادی اقتصادهای درحال توسعه را مسدود کند. از این منظر، دولت ها باید هم زمان با توسعه استفاده از هوش مصنوعی، برنامه های بازآموزی نیروی انسانی و پیشرفت مهارت های دیجیتال را هم در اولویت قرار دهند تا آثار منفی اتوماسیون بر بازار کار کنترل شود.
اگرچه اقتصادهای درحال توسعه از نظر اشتغال با تهدید محدودتری مواجه هستند، اما بانک جهانی در گزارش خود تاکید می کند بیشترین منافع اقتصادی کوتاه مدت همچنان نصیب کشورهای ثروتمند خواهد شد. برمبنای برآوردهای این گزارش، در صورت ادامه روند فعلی، افزایش راندمان ناشی از هوش مصنوعی در اقتصادهای پیشرفته بالاتر از سه برابر اقتصادهای درحال توسعه خواهد بود. دلیل این فاصله هم روشن است و شامل دسترسی گسترده تر به زیرساخت های پردازشی، سرمایه، داده های با کیفیت، اکوسیستم نوآوری و نیروی انسانی متخصص می شود.
با این حال، بانک جهانی این شکاف را دائمی نمی داند. توسعه دسترسی به توان محاسباتی، ایجاد زیرساخت های داده، تولید داده های بومی و خصوصاً توسعه داده ها و مدلهای مبتنی بر زبان های محلی، مهم ترین پیش شرط های کاهش این فاصله عنوان شده اند. از آن جا که عملکرد مدلهای هوش مصنوعی به داده های آموزشی وابسته است، نبود داده های بومی می تواند کیفیت خدمات این فناوری را در خیلی از کشورها محدود کند.
استقلال فناورانه و چالش ژئوپلیتیکی عصر هوش مصنوعی
شاید مهم ترین بخش گزارش بانک جهانی، بعد ژئوپلیتیکی توسعه هوش مصنوعی باشد. این گزارش تصریح می کند پیشرفته ترین سیستم های هوش مصنوعی جهان در اختیار تعداد کمی از شرکتهای مستقر در ایالات متحده و چین قرار دارند. بنابراین، خیلی از کشورهای درحال توسعه در صورت استفاده گسترده از این فنآوری، با خطر وابستگی راهبردی به فناوری هایی مواجه خواهند شد که هیچ کنترلی بر توسعه یا آینده آنها ندارند.
این وابستگی تنها یک مساله فنی نیست، بلکه می تواند به موضوعی در رابطه با استقلال اقتصادی، امنیت داده، تاب آوری دیجیتال و حتی حاکمیت ملی تبدیل گردد. تصمیمات تجاری، محدودیت های صادراتی، تغییر سیاستهای شرکتهای ارایه کننده خدمات ابری یا تحولات ژئوپلیتیکی می توانند مستقیماً بر دسترسی این کشورها به زیرساخت های هوش مصنوعی اثر بگذارند.
بانک جهانی با این حال راهکاری عملی برای کاهش این ریسک ارائه می کند. بجای تلاش پرهزینه برای بازسازی کامل زنجیره تأمین هوش مصنوعی، کشورها باید راهبرد تنوع بخشی فناورانه را دنبال کنند. بعبارت دیگر، این گروه از کشورها باید استفاده هم زمان از مدلها، خدمات ابری و ابزارهای هوش مصنوعی متعلق به عرضه کنندگان مختلف و طراحی معماری هایی که امکان جایگزینی عرضه دهندگان بدون بازطراحی کامل سامانه ها را فراهم آورند. چنین نگاهی می تواند وابستگی به یک قدرت فناورانه واحد را کاهش داده و انعطاف پذیری راهبردی اقتصادهای درحال توسعه را افزایش دهد.
ارزیابی بانک جهانی نشان میدهد مسیر توسعه هوش مصنوعی برای اقتصادهای درحال توسعه الزاماً از رقابت با آمریکا و چین در ساخت مدلهای مرزی عبور نمی نماید. مزیت اصلی این کشورها در سودجستن از هوش مصنوعی به عنوان ابزاری برای پیشرفت بهره وری، جبران کمبود نیروی متخصص و بهبود کیفیت خدمات نهفته است. با این حال، تحقق این فرصت مستلزم اتخاذ سیاستهای هوشمندانه در عرصه زیرساخت داده، توسعه زبان های بومی، پیشرفت مهارت نیروی انسانی و کاهش وابستگی راهبردی به معدود عرضه کنندگان جهانی فناوری است.
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب